زبان ساکا با تعابیر ترکی و فارسی! (شاهین حسنی)

تا این حد می دانستم که ساکاها مردمان باستانی آسیای مرکزی و قفقاز کنونی بوده اند که بین سالهای 700.ق.م تا 100.ق.م حکومتی آریستوکرات در اطراف دریای خزر تشکیل داده اند. و یکی از پادشاهان این قوم تومریس می باشد که کوروش را در آنسوی رودخانه ارس شکست داده و کشت. مقبره یکی دیگر از پادشاهان ساکا نیز در کشور ترک زبان قزاقستان پیدا شده که داخل آن به همراه لباس طلای خاقان، یک سینی حاشیه نویسی شده پیدا شده است. روی این سینی به خط و زبان ترکی نوشته شده است: «خاقان در 18 سالگی مرد».

ادامه مطلب

لاله (داستانی کوتاه در رابظه با دریاچه ی ارومیه)

تا جائی که روستائیان گذشته را به یاد داشتند رودخانه از کنار روستا­ی آنها عبور کرده بود. کشاورزان از آب رودخانه برای آبیاری مزارع استفاده می­کردند. دخترخانم­ها کوزه­های خالی خود را در آن پر می­کردند و با تازه عروسانی که کنار آب شست و شو می­کردند به صحبت می­نشستند. مادرها از آب آن غذاهای لذیذ می­پختند. عصرها که گوسفندان از صحرا برمی­گشتند صدای زنگوله­های برنجی همراه با صدای آب رودخانه که از برخورد جریان آب با قلبه­های سنگ تولید می­شد موسیقی گوشنوازی به وجود می­آورد. گوسفندان روی یک خط در کنار این رودخانه شکم سیری از آب زلال می­خوردند و با هی-هی چوپان برمی­گشتند.

ادامه مطلب

برتولت برشتین «اعتراض ائله مه دیم!» شعری

اؤنجه جوهودلری قیردیلار.

جوهود دئیلم دییه، سَسیمی چیخارتمادیم!

سونرا پولشالیلاری[1] قونداقلادیلار.

پولشالی دئیلم دییه، سَسیمی چیخارتمادیم!

لیبراللاری حاقلادیلار.

لیبرال دئیلم دییه، سئیرجی قالدیم!

کمونیست­لرین سوراغینا گلدیلر.

کمونیست دئیلم دییه، یئنه ده سئیرجی قالدیم!

نهایت سئرا منه چاتدی.

سَسیمه سَس وئره­بیلن کیمسه قالمامیشدی!

 

---

[1] - لهستانلی

فاجعه ی خشک شدن دریاچه ی ارومیه (ایلتریش)

 مکانیسم زیستی دریاچه­ها تا حدود زیادی مانند بیولوژی موجودات زنده است. دریاچه­ها نیز مانند انسان تغذیه می­کنند، گردش خون دارند، مواد زاید[1] را دفع می­کنند و بعد از مرگ احتمالی، اگر فکری به حال آنها نشود محیط زیست را آلوده می­کنند.

 

ادامه مطلب

«اوخول اوتاغی»

 «اوخول اوتاغی» (کلاس درس)

یازیچی: «غلام‌حسین ساعدی»

فارسجادان تورکجه­یه چئويرن: احسان قوشاچايلي

ادامه مطلب

«آلله» شعری (بختیار وهاب زاده)

ظولمون اوزونه حاق دئييلن سيلله ني چکسن،

سيللنده مؤهورلنميش او غئيرتده دير آللاه.

ادامه مطلب

کوراوغلونون ایلکین کاراکتئری(شاهین حسنی)

 کوراوغلونون کسکین قیلینجی: بو قیلینج معمولی بیرقیلینج دئییل. اونون دمیری معدن داشیندان آلینماییب. گؤیدن دوشن بیر داشدان آلینیب. همده ایلدیریم آغاجلاری کسیب یاندیران کیمی کسکین بیر قیلینج­دیر.

ادامه مطلب

«گیل گمیش» کلمه سینین مختصر فیلالوگییاسی(شاهین حسنی)

اسکی عراق اؤلکه­سینین گونئی­ینده یاشایان سومئرلرین بیر چوخ کلمه­لری بوگون ده عرب­لرین دیلینده یاشاماقدادیر. بو کلمه­لردن بیری ده عرب دیلینده اولان «قمیص» سؤزودور. بو کلمه­نین کؤینک آنلامیندا اولدوغو دا ماراقلی­دیر. بلکه ده سومئر تورکلرینین قهرمانی اولان «قیل قمیش» تاریخده ایلک پالتار گئین انسان­ایمیش.

ادامه مطلب

بالیقلارین سئوگیلی وطنی؛ آذربایجان

دئییرلر روس عالیم لری خزرده یاشایان «اوزون بورون»لارا (بیر چئشیت خاویار) بیزیم ساحللره گلسینلر دییه، یئم تؤکورلر. بالیقلار یئمی یئیه-یئیه روس ساحیللرینه دوغرو یؤنله نیریلر آنجاق بیر قدر گئدندن سونرا وطنلری آذربایجاندان ایراق دوشدوکلرینی دویاراق دادلی یئملری بوراخیب وطن ساحیللرینه دؤنورلر!

بؤیوک بیر اینساندان کیچیک بیر خاطیره(ایلتریش)

سئوگیلی دوستلارین بیریله گؤی مسجیدده گزرکن بیریسینین کامئرا ایله فیلمیمیزی چکمه یینی باشا دوشدوم ایره لی گئدیب اوندان کیم اولدوغونو سوروشماق ایسته دیم، باشقا یؤندن گؤلر اوزلو بیر نفر منه یاخینلاشدی و سئوینه-سئوینه منه «بئی کامئراچی بیزلردن دی! انشااللاه گله جکده لئنته آلینان بو سوژئتی آذربایجان جمهورییتی ایجتیمایی تی وی سیندن ایزله یه بیلرسینیز» دئدی

ادامه مطلب

آموزش نژاد پرستی در برنامه های درسی ایران2 (ایلتریش)

متون درسی فارسی مملو از تخیلات نژادپرستانه ای است که هیچ کدام سندیّت علمی و تاریخی ندارند و تنها از مغز معیوب یک انسان روانی می تواند تراوش کند. و با وجود اینکه عکس العملهای تندی را از طرف مخاطبین آگاه برمی انگیزد، هزینه ی آن با سماجتی احمقانه همچنان به مردم محکوم تحمیل می شود.

ادامه مطلب

آموزش نژاد پرستی در برنامه های درسی ایران1 (ایلتریش)

نژادپرستی مقوله ای است که در هر جامعه ای صرف نظر از رژیم سیاسی کشور می تواند ظاهر شود. انگیزه ی سیاسی نژادپرستی زیاده خواهی است. و این انگیزه به صورت مکانیسمی از دیگرآزاری عینیت می یابد. نژادپرستی با دلایلی از قبیل «میهن پرستی»، «امنیت ملی»، «یکپارچگی ملی» و ... توجیه می شود.

ادامه مطلب

فلسفۀ «چرشنبه های آخر سال» در مراسم «بایرام»

میدانیم که از زمانهای دور باور انسانها بر این بود که چهار عنصر آب و آتش و باد و خاک هستند که باعث بیداری طبیعت میشوند. تُرکهای آذربایجان چهار هفته قبل از عید، و به مناسبت همین چهار عنصر روزهای چهارشنبه را برای اجرای مراسم انتخاب کرده اند. توضیح اینکه «شنبه» کلمه ای است عبری(اسرائیلی) که از فرهنگ یهودیان اتخاذ شده است. این مراحل عبارتند از؛

1) سوچرشنبه سی
2) اود چرشنبه سی
3) یئل چرشنبه سی
4) توپراق چرشنبه سی

ادامه مطلب

سیاست تُرک ستیزی در ایران(ایلتریش)

یاراواند آبراهامیان در صفحۀ 35 کتاب «ایران بین دو انقلاب» ضمن برشمردن آراء سیاحان اروپائی ستیز بین گروههای زبانی را در ایران یکی از شکافهای عمیق جامعۀ سیاسی ایران بحساب آورده و از قول یکی از سیاحان چنین مینویسد؛ کل تاریخ ایران مبارزه ای پایدار میان ترکزبانان شمالی و فارسزبانان جنوبی است. وی همچنین به نقل از ولادیمیر مینورسکی، ترکها و فارسها را «آب و روغن» می‌نامد. البته همچنانکه نشان خواهیم داد قسمت اعظم نقطه نظرات این آقایان باصطلاح «سیاح» توطئه ای است بین المللی علیه تُرکهای ایران. علیرغم آن، واقعیتهائی در این جملات نهفته است که این نویسندۀ باریک بین را به تأمل در این گزارشها وا میدارد و آن عبارتست از تقابل و رقابت دیرینه بین این دو ملت تُرک و فارس در ایران. و این واقعیتی است که بعد از هزاران سال همزیستی دیگر جزو مشخصات ملی ما ایرانیان شده و انکار آن تنها به ضرر انکار کننده تمام میشود. در این رقابت ترکها بیشتر «عمگرا» و فارسها اغلب «چانه گرا» بوده اند.

ادامه مطلب

رنسانس در اروپا(شاهین حسنی)

اروپای قبل از رنسانس موجودیت سیاسی یکپارچه ای بود با محوریت «کلیسای واحد کاتولیک» و «زبان واحد لاتین». اما مواجهۀ این «موجودیت یکپارچه» ! با نیروی مسلمانان و بخصوص شکست در جنگهای صلیبی نشان داد که چنین اروپائی یک واحد سیاسی ناکارآمد بیش نیست. و غرور شکستۀ اروپائیان طرحی نو را ایجاب میکرد. این طرح نو رنسانس بود. رنسانس در لغت به معنای «شروع دوباره»میباشد. تحولات اصلی این دوره از تاریخ اروپا به شرح زیر است؛

* اساس قرار دادن زبانهای محلی اروپا (ایتالیائی، فرانسوی، آلمانی، انگلیسی و ... ) که تا آنروز تحت الشعاع زبان لاتین قرار گرفته بودند. و تا این تاریخ هیچ اثری به این زبانها نوشته نشده بود ...

ادامه مطلب

الیناسیون، فاناتیزم و حرکت ملی آذربایجان(شاهین حسنی)

امروزه حركت ملي آذربايجان را قويترين تفكر سياسي در كل شهرهاي آذريايجان به شمار مي آورند. و ما منسوبين اين حركت آخرين اشخاصي هستيم كه به اين واقعيت پي مي بريم. و اما با وجود چنين پايگاهي اصيل و قوي چرا بايد چنين پيشرفت كندي داشته باشيم. اين سوال دو جواب كلي دارد كه براي دوري از اطاله كلام اشاره فهرست واري به آنها خواهيم داشت؛

ادامه مطلب

در مورد حرکت ملی آذربایجان

با نگاهی به عکسهای دوران مشروطیت و مقایسۀ این تصاویر با عکسهای مردم جمهوریهای آذربایجان و تورکیه در همان زمان، میتوان نتیجه گرفت که آذربایجانیهای جنوبی(ایران) نه تنها از «تیرۀ تورک» هستند، حتی از هم زبانهای خود در این جمهوریهای تورک زبان نیز به تیرۀ اصیل تورانی نزدیکتراند.

ادامه مطلب

روشنفکر و مشکل زبان ترکی (جلال آل احمد)

از آغاز پیدایش مفهوم ملیت یعنی از اوان مشروطیت تا کنون، حکومت تهران اگر نه از نظر سیاسی و اقتصادی، ولی حتما از نظر فرهنگی، آذربایجان را مستعمرۀ خویش می دارند و اولین نتیجۀ سوءِ این استعمار فرهنگی، کشتن فرهنگ ترکی در حوزۀ آذربایجان.

ادامه مطلب

خصوصيات يك ميلتچي

ملتچي شخصي است كه در راه آرمانهاي آذربايجان مجاهدت ميكند و…ميتواند هر دين و عقيده اي داشته باشد و به هر صنف و طبقه  اجتماعي متعلق باشد اما اولويت اول او "حركت در جهت منافع ملي آذربايجان"است.

ادامه مطلب

آذربايجان در جنبش مشروطه(صمد بهرنگی)

«واعظان مشروطه» كه روز به روز شماره شان بيشتر مي شد، سخن از قانون و برابري و همدستي مي راندند، مردم را به گرفتن تفنگ و آموختن تيراندازي و فنون جنگ تشويق مي كردند. مردم بيرون از آجي كؤرپوسو (پل تلخه رود) كه آنموقع دشت و بيابان بود، دسته دسته و پياده و سواره جمع مي شدند. سوارگان به اسب سواري و پيادگان به تيراندازي مي پرداختند. گذشته از بزرگها براي بچه ها هم تفنگ چوبي ساخته بودند كه آنها هم براي خودشان جنگ و تيراندازي بياموزند.

... اين آمادگيهاي جنگي فقط در تبريز و بعدها در رشت به عمل مي آمد. در تهران، در مجلس شورا، اين كارها را بي ارزش جلوه مي دادند و آشكارا مركز غيبي را مسخره مي كردند. حتي خود نمايندگان آذربايجان و دو سيد تهراني روي خوش نشان نمي دادند.

ادامه مطلب

مُکریان آذربایجان(ایلتریش)

اولین مهاجرت کردها به جنوب آذربایجان در زمان صفویه شروع شده که شرح مفصل آن در کتاب «شرفنامه»، تألیفِ شرف الدین خان بتلیسی آمده است

ادامه مطلب

از سخنان گُهربار پیشوای آزادی، شهید خیابانی

«اجداد ما عدل‌ نوشيرواني‌ را ما فوق‌ همه‌ تمنيات‌ خود مي‌گرفتند اما امروز ما فرزندان‌ آنان‌، این عدالت‌ نوشيرواني‌ را عين‌ استبداد مي‌خوانيم‌.»

«ما امروز مرام‌ و مقاصدي‌ داريم‌ كه‌ در نظر بعضي‌ها مفرط و غلو آميز جلوه‌ مي‌دهد. ولي‌ بدانيد كه‌ روزي‌ خواهد آمد، در يك‌ آتيه‌ خيلي‌ نزديك‌ هر گاه‌ همين‌ مرام‌ و مقاصد امروزي‌ را پيشنهاد نمايند آن‌ها را به‌ درجه‌اي‌ كهنه‌ و ناقص‌ خواهيد يافت‌ كه‌ مرگ‌ را بر قبول‌ آن‌ ترجيح‌ خواهيد داد.»

ادامه مطلب

فتحعلی خان افشار اورموی

فتحعلی خان افشار اورموی بعد از مرگ نادر شاه افشار از سال 1757 تا سال 1761 با مرکزیت اورمیه حاکمیتی در آذربایجان واحد بوجود آورد که از دربند داغستان شروع شده و تا سنندج و استان اصفهان امروزی را شامل میشد. و در همین ناحیۀ اصفهان بود که با قوای زندیه جنگید و برادر کریم خان زند را به هلاکت رسانید...

ادامه مطلب

زندیه(شاهین حسنی)

جنگ قدرت، مقام طلبي و کینه کشی با تورکها، تبعیض اقتصادی و نژادپرستی از مشخصات خاندان بی کفایت زندیه است.

کینه کشی از خاندانِ قاجار چنان برای زندیه مهم بود که كريم خان زند 10هزار تومان!! براي سر محمد حسن خان قاجار تعيين كرده و به سردار خود قول داده بود كه بعد از مرگ او زن زيبايش را در اختيار وي قرار دهد....

ادامه مطلب

بعضی از سخنان نادر شاه افشار

از دشمن بزرگ نباید ترسید اما باید از صوفی منشی جوانان واهمه داشت . جوانی که از آرمانهای بزرگ فاصله گرفت نه تنها کمک جامعه نیست بلکه باری به دوش هموطنانش است.

برای اراضی کشورم هیچ وقت گفتگو نمی کنم بلکه آن را با قدرت فرزندان کشورم به دست می آورم .

ادامه مطلب

رنسانس در اروپا(شاهین حسنی)

اروپای قبل از رنسانس موجودیت سیاسی یکپارچه ای بود با محوریت «کلیسای واحد کاتولیک» و «زبان واحد لاتین». اما مواجهۀ این «موجودیت یکپارچه» ! با نیروی مسلمانان و بخصوص شکست در جنگهای صلیبی نشان داد که چنین اروپائی یک واحد سیاسی ناکارآمد بیش نیست. و غرور شکستۀ اروپائیان طرحی نو را ایجاب میکرد. این طرح نو رنسانس بود. رنسانس در لغت به معنای «شروع دوباره»میباشد. تحولات اصلی این دوره از تاریخ اروپا به شرح زیر است؛

* اساس قرار دادن زبانهای محلی اروپا (ایتالیائی، فرانسوی، آلمانی، انگلیسی و ... ) که تا آنروز تحت الشعاع زبان لاتین قرار گرفته بودند. و تا این تاریخ هیچ اثری به این زبانها نوشته نشده بود....

ادامه مطلب

تفسيري بر مقاله «سوسكها» (شاهین حسنی)

....جناب شووينيست كه در خيال خود به زبان «كليله ودمنه» توصيه هائي به مسئولين ميكند خبر ندارد كه مسئولين سالهاست اين سياستها را بكار ميگيرند. وجناب« پلنگ صورتي»! با اين مقاله خود فقط كار آنها را خراب! كرد.

ادامه مطلب

پرسش و پاسخ در مورد حرکت ملی آذربایجان(شاهین حسنی)

برای ملتی که هنوز از خواندن و نوشتن زبان ملی عاجز است بکار بردن صفت «پان» مضحک است! ضمنا چرا پان برای نژادپرستان ایرانی مجاز است اما برای تورک و عرب گناه کبیره محسوب میشود!؟ این اتهامی ناجوانمردانه است تا اقلیتهای ملی ایران را در موضعی نامشروع قرار دهند و زمینۀ تجاوز به حقوق اولیه تورکهای ایران را فراهم آورند.

ادامه مطلب

"اليناسيون , فاناتيزم و حركت ملي آذربایجان"(شاهین حسنی)

بطور خاص "اليناسيون سياسي" از مرامي نشات مي گيرد كه امواجش از كانون قدرتي فراملي پخش مي گردد. و در محدوده ملي ما نه تنها قدرت ايجاد نمي كند بلكه منشا گسيختگي قدرت ملي مي شود.

ادامه مطلب

«روشنفکر و مشکل زبان ترکی»

حکومت تهران اگر نه از نظر سیاسی و اقتصادی، ولی حتما از نظر فرهنگی، آذربایجان را مسعمرۀ خویش می دارند و اولین نتیجۀ سوءِ این استعمار فرهنگی، کشتن فرهنگ ترکی در حوزۀ آذربایجان. وبه این مناسبت کلام را به «امه سه زر» می دهم که شاعری است سیاه پوست و در این زمینه چه دردها که به دل دارد:

 هر فرهنگی برای اینکه شکفته شود نباز به چهار چوبی دارد و ساختمانی. اما مسلم است که عناصری که زندگی فرهنگی خلق استعمارزده را می سازد، در رژیم استعماری یا از بین می روند و یا فاسد می گردند. این عناصر البته در وهلۀ اول عبارتند از تشکیلات سیاسی (...) عنصر دیگر زبانی است که خلق به آن حرف می زند. زبان را ( روانشناسی منجمد) گفته اند. زبان بومی ازآنجاکه دیگر زبان رسمی، زبان اداری، زبان مدرسه ای و زبان فکری نیست به قهقرا می رود، و این پسروی مانع رشد آن می شود و حتی گاه به نیستی تهدیدش می کند(...) وقتی فرانسوی ها قبول نمی کنند که زبان عربی در الجزایر و زبان ماداگاسکاری زبانهای رسمی باشند، مانع از این می شوند که در شرایط دنیای نوین این زبان ها تمام نیروی بالقوۀ خود را به فعل در آوردند.

ادامه مطلب